ข้อกระดูกสันหลังเทียม (Total artificial disc replacement or Disc Prosthesis) คืออะไร
ข้อกระดูกสันหลังเทียมมีลักษณะที่ประกอบด้วย ผิวข้อ 2 ด้าน (Endplates) ที่ทำมาจากวัสดุคุณภาพสูง (Cobalt-chrome-alloy) โดยผิวข้อทั้ง 2 ด้านถูกเคลือบด้วยสาร Titanium และ Calcium Phosphate และมีแกนกลาง (Sliding core - ทำจากสาร Ultra High Molecular Weight Poly Ethelene) ไปแทนที่หมอนรองกระดูกที่เสื่อมแล้ว โดยจะให้ความมั่นคงและข้อกระดูกสันหลังเกิดการเคลื่อนไหวได้ ใกล้เคียงกับภาวะปกติมากที่สุด
? เมื่อไหร่จะใช้ข้อกระดูกสันหลังเทียม
ข้อกระดูกสันหลังเทียม เป็นทางเลือกหนึ่งในการรักษาโรคปวดหลังที่มีอาการเรื้อรังมานานไม่น้อยกว่า 6 เดือน อันมีสาเหตุมาจากการเสื่อมสภาพของหมอนรองกระดูกสันหลัง (Degenerative disc disease) หรือในผู้ป่วยที่มีอาการหมอนรองกระดูกเคลื่อน (Herniated Disc) มีอาการปวดหลังเป็นหลักมากกว่าปวดขา หรือในรายที่ผู้ป่วยมีการผ่าตัดหมอนรองกระดูกเคลื่อนมาแล้ว และยังมีอาการปวดหลังอยู่ก็สามารถเปลี่ยนข้อกระดูกสันหลังเทียมได้
ในปัจจุบันการรักษาอาการปวดหลังที่มีสาเหตุจากที่กล่าวข้างต้น วิธีรักษามาตรฐานที่ใช้กันก็คือ การตัดหมอนรองกระดูกสันหลังออก และเชื่อมกระดูกสันหลังโดยใช้น็อตยึดกระดูกสันหลังไว้ก็จะทำให้ผู้ป่วยหายจากอาการปวดหลังได้แต่อาจจะส่งผลทำให้กระดูกข้อที่เชื่อมเข้าด้วยกันไม่สามารถกลับมาเคลื่อนไหวได้ ถ้ามีการเชื่อมข้อกระดูกสันหลังหลายข้อ ก็จะทำให้ผู้ป่วยหลังแข็ง ความสามารถในการก้มเงยได้ลดน้อยลง และระยะยาวยังมีผลต่อข้อที่อยู่ติดกับข้อที่เชื่อมมีการเสื่อมเร็วขึ้น
เพราะฉะนั้นการเปลี่ยนใส่ข้อกระดูกสันหลังเทียมเป็นการผ่าตัดรักษาวิธีหนึ่ง ซึ่งจะหลีกเลี่ยงการเกิดผลข้างเคียงดังกล่าว ข้อกระดูกสันหลังเทียมสามารถใช้งานใกล้เคียงปกติมากที่สุด คนไข้ยังคงสามารถกลับมาก้มเงยหรือบิดตัวได้หลังจากผ่าตัดแล้ว
? ข้อกระดูกสันหลังเทียมถูกออกแบบมาให้มีการเคลื่อนไหวได้ใกล้เคียงธรรมชาติอย่างไร
? ข้อดีข้อเสียของการเปลี่ยนใส่ข้อกระดูกเทียม
การเปลี่ยนใส่ข้อกระดูกสันหลังเทียมมีข้อดีคือ คนไข้ฟื้นตัวเร็ว ใช้เวลา1?2วันก็กลับมาเดินได้ นอนอยู่โรงพยาบาลในระยะเวลาสั้นกว่าการผ่าตัดแบบมาตรฐานโดยการเชื่อมข้อ แผลผ่าตัดจะเปิดทางด้านหน้าท้อง เพราะฉะนั้นกล้ามเนื้อแนวยาวตรงบริเวณหลังจะไม่ถูกทำลาย การเสื่อมของข้อกระดูกสันหลังที่ติดกันในกลุ่มผ่าตัดใส่หมอนรองกระดูกเทียมจะเกิดน้อยกว่าการผ่าตัดเชื่อมข้อกระดูกสันหลังอย่างชัดเจน ข้อเสีย คือ ราคาแพง และการผ่าทางด้านหน้าท้องต้องระวังการเกิดภยันตรายต่อเส้นเลือด
? ข้อกระดูกสันหลังเทียมมีข้อห้ามใช้ในกลุ่มผู้ป่วยดังนี้
1. กระดูกบาง
2. อ้วนเกิดพิกัดมาก (Severe Obesity : BMI >40%)
3. ภาวะติดเชื้อ หรือมีความผิดปกติของกระดูกสันหลัง เช่น เนื้องอก
4. กระดูกสันหลังหักจากอุบัติเหตุ
5. ภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อนกดทับเส้นประสาท (Spondylolisthesis)
6. เคยมีประวัติฉายแสง หรือเคยผ่าตัดบริเวณหน้าท้อง บริเวณตำแหน่งซึ่งจะต้องผ่าตัดมาก่อน
7. มีความผิดปกติทางจิตใจ
? อายุการใช้งาน
การเปลี่ยนข้อกระดูกสันหลังเทียม เป็นการผ่าตัดค่อนข้างใหม่ องค์การอาหารและยาของประเทศสหรัฐอเมริกาได้ประกาศยอมรับการรักษาโรคหมอนรองกระดูกเสื่อม 1 ระดับด้วยการผ่าตัดวิธีนี้ในปี 2547 แต่ทางยุโรปได้มีการรักษาและติดตามผลมานานพอสมควร มีการรายงานติดตามผลมาตลอดในระยะช่วง 15?20 ปี หลังผ่าตัดใส่ข้อกระดูกสันหลังเทียมก็ยังสามารถใช้งานอยู่ได้ และได้รับผลพอใจการผ่าตัดถึง 92.7 %
โดยสรุป...
ข้อกระดูกสันหลังเทียมเป็นทางเลือกที่ดีมากทางหนึ่งในการรักษาผู้ป่วยที่มีปัญหาปวดหลังเรื้อรังจากการเสื่อมของหมอนรองกระดูกสันหลัง ซึ่งสามารถทำให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้ปกติ โดยมีการคัดเลือกผู้ป่วยที่เหมาะสมตามข้อบ่งชี้ของการผ่าตัด