|
ภาวะกระดูกพรุน เป็นภาวะผิดปกติของระบบโครงสร้างซึ่งทำให้ความแข็งแรงของกระดูกเสียไป
ส่งผลให้คนๆนั้น มีความเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหักสูงขึ้น
คำจำกัดความของโรคกระดูกพรุนโดยอาศัยผลการตรวจ BMD (ความหนาแน่นกระดูก) ตาม WHO
(องค์การอนามัยโลก)
|
ภาวะ |
ค่าความหนาแน่นกระดูก - BMD T-Score (SD) |
|
กระดูกปกติ |
มากกว่า -1 |
|
กระดูกบาง (Osteopenia) |
น้อยกว่า -1 ถึง มากกว่า -2.5 |
|
กระดูกพรุน (Osteoporosis) |
น้อยกว่าหรือเท่ากับ -2.5 |
|
กระดูกพรุนอย่างรุนแรง (Severe Osteoporosis) |
น้อยกว่าหรือเท่ากับ -2.5 และมีกระดูกหักร่วมด้วย |
ปัจจัยเสี่ยงต่อโรคกระดูกพรุน
ปัจจัยทางพันธุกรรม และครอบครัว จากสถิติ พบว่าบุคคลต่อไปนี้มีโอกาสที่จะมีกระดูกพรุนมากกว่า
 คนเชื้อชาติเอเชีย มีมากกว่าทางยุโรป
หญิงที่มีประจำเดือนหมดเร็ว หรือ หญิงที่ตัดรังไข่
บุคคลที่มีรูปร่างผอมบางและน้ำหนักตัวน้อย
มารดามีภาวะกระดูกพรุนพบว่า บุตรมีโอกาสเกิดภาวะกระดูกพรุนสูงเช่นกัน
ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรม
คนที่ทานอาหารที่มีแคลเซียมน้อย
คนที่สูบบุหรี่ และดื่มสุราจัด
คนที่ไม่ชอบออกกำลังกาย หรือไม่เคลื่อนไหวเป็นเวลานานๆ
การรับประทานยาบางชนิด เช่นยาประเภทสเตียรอยด์
สาเหตุการเกิดโรคกระดูกพรุน เกิดขึ้นเมื่อร่างกาย มีอัตราการสูญเสียกระดูกเร็วกว่าการสร้างกระดูกใหม่
โรคกระดูกพรุนแบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ
1. โรคกระดูกพรุนแบบปฐมภูมิ (Primary osteoporosis) ได้แก่ภาวะกระดูกพรุนที่พบใน
หญิงวัยหมดประจำเดือน (Post-menopausal osteoporosis)
คนสูงอายุ (Senile osteoporosis) เกิดได้ทั้งหญิง และชาย
ในอัตราส่วน หญิง : ชาย = 2:1
2. โรคกระดูกพรุนแบบทุติยภูมิ (Secondary osteoporosis) ได้แก่ภาวะกระดูกพรุนที่พบในคน
ที่รับผลกระทบต่าง ๆ ต่อไปนี้ อันมีผลต่อการเจริญหมุนเวียนของกระดูก เช่น
รับประทานยาบางชนิดโดยเฉพาะ ยาประเภทสเตียรอยด์
ขาดสารอาหารแคลเซียม
สูบบุหรี่จัด ดื่มสุราหนัก
ขาดการออกกำลังกาย
โรคบางชนิด เช่น มะเร็งที่ตัวกระดูก หรือความผิดปกติของฮอร์โมน
อาการโรคกระดูกพรุน
ส่วนใหญ่ไม่พบว่ามีอาการ
1ใน 3 ของผู้ป่วยกระดูกพรุนที่มีกระดูกสันหลังยุบเท่านั้นที่มีอาการถึงขนาดที่ต้องไปพบแพทย์ อาการที่พบ
คือปวดหลังเรื้อรัง ถ้าหากผู้ป่วยมีกระดูกสันหลังยุบหลายๆปล้อง จะทำให้ผู้ป่วยเตี้ยลง ๆ มีหลังโก่ง
ในหญิงวัยหมดประจำเดือน ที่มีกระดูกสันหลังยุบหรือหัก พบว่า 1ใน 5 ของหญิงกลุ่มนี้มักจะเกิดกระดูก
ยุบอีกภายใน 1 ปี
ในหญิงวัยหมดประจำเดือนจนถึงอายุ 85 ปี จากสถิติ พบว่ามีอุบัติการณ์ของกระดูกสันหลังหักเพิ่มสูงขึ้นถึง 6 เท่า
กระดูกหักจากโรคกระดูกพรุน
กระดูกสะโพกหักในคนที่มีภาวะกระดูกพรุนนั้น มักพบว่าเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดความพิการมากที่สุด และเสียค่าใช้จ่ายในการรักษาสูงสุด
กระดูกหักจากภาวะกระดูกพรุน มีอันตรายสูงมาก จึงจำเป็นต้องป้องกันและรักษาโดยเร่งด่วน
หากทิ้งไว้ไม่รักษา มีโอกาสสูงมากที่กระดูกหัก และเมื่อหักอันแรก ก็มักจะนำไปสู่กระดูกหักอันต่อไป
การตรวจความหนาแน่นของกระดูก (BMD) เพื่อการวินิจฉัย
ข้อบ่งชี้การตรวจความหนาแน่นของมวลกระดูกในโรคกระดูกพรุน
หญิงที่อยู่ระหว่าง และหลังหมดประจำเดือน ที่จะให้ฮอร์โมนทดแทน
หญิงที่หมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร
คนที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยง ได้แก่คนที่มี
- ประวัติกระดูกเปราะหัก
- ประวัติครอบครัวมีโรคกระดูกพรุน หรือกระดูกหัก
- น้ำหนักตัวน้อย
- การใช้สารสเตียรอยด์เป็นเวลานาน
คำแนะนำและการรักษา
- แนะนำให้รับประทานแคลเซียม 1,200 ? 1,500 มิลิกรัม ต่อวันในผู้ใหญ่
- ทานอาหารครบ 5 หมู่ และ ควรเสริมวิตามินดีให้ร่างกายได้รับ 800 หน่วยสากลต่อวัน
ควรออกกำลังกายที่มีการลดน้ำหนัก เช่น การเดิน, การวิ่ง หรือการถีบจักรยาน
ปรับเปลี่ยนวิถีการดำเนินชีวิตให้เหมาะสม
หยุดสูบบุหรี่
ลดการดื่มแอลกอฮอล์
ป้องกันการหกล้มโดย - ปรับสถานที่อาศัยให้มีแสงสว่างพอเพียง
- ไม่วางของเกะกะบนทางเดิน
- พื้นสะอาดไม่ลื่น
- ระวัง! ไม่รับประทานยาที่ทำให้ง่วงนอน
- แก้ไขสายตาที่มัว ให้มองเห็นได้ชัดเจน
การรักษาทางยา
หากมีความหนาแน่นของมวลกระดูก (BMD) T-Score ที่ต่ำกว่า ?2.5 หรือมีประวัติกระดูกหักร่วมด้วย นอกจากการได้แคลเซียมและวิตามินดี ที่เพียงพอแล้วควรได้รับการรักษาทางยาร่วมด้วย
กลุ่มยาที่ใช้รักษากระดูกพรุนได้แก่< |