มารู้จักคอของท่านกันเถอะ

ปวดคอ

มารู้จักคอของท่านกันเถอะ

ส่วนศีรษะของท่านนั้น ถูกยึดและเชิดชูอยู่ได้ด้วยลำคอซึ่งประกอบด้วยกระดูกต้นคอเล็กๆ 7 ชิ้น มีชื่อเรียกตามลำดับจากบนลงล่าง คือ ซี 1 ถึง ซี 7 (ซีย่อมาจาก Cervical ซึ่งแปลว่ากระดูกคอ) สันของกระดูกคอแต่ละชิ้นซึ่งยื่นไปทางด้านหลัง จะสามารถคลำได้เป็นปุ่มตลอดแนวสันหลังส่วนคอ กระดูกแต่ละชิ้นเชื่อมต่อกันโดยอาศัยเอ็นผังผืดยึดหมอนรองกระดูกและข้อต่อกระดูก ระหว่างข้อต่อมีช่องซึ่งเป็นที่ออกของเส้นประสาทจากไขสันหลัง (ส่งไปควบคุมการทำงานของไหล่ แขน และมือ) ไขสันหลังถูกโอบอุ้มอยู่กลางกระดูกสันหลังในช่วงไขสันหลัง เพื่อความปลอดภัยของอวัยวะสำคัญนี้

สาเหตุของการปวดคอที่พบบ่อย

1)       อิริยาบถหรือท่าทางที่ผิดสุขลักษณะ เช่น การก้มทำงานนานๆ ; การยืนท่าหลังค่อม พุงยื่น ซึ่งพบได้ง่ายในคนอ้วน ; การนอนในท่าที่คอพับอยู่นานๆ หรือหนุนหมอนสูงเกินไป หรือนอนดูโทรทัศน์นานๆ

2)       ความเครียดทางจิตใจ ทำให้เกิดการหดเกร็งของกล้ามเนื้อ คอ บ่า และสะบัก

3)       ภยันตรายบริเวณกระดูกคอ

3.1      คอเคล็ดหรือยอก อาจเกิดจากการเคลื่อนไหวผิดท่ารุนแรงและเร็ว ทำให้กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นถูกยืดมากจนฉีกขาดบางส่วน

3.2      อุบัติเหตุโดยตรง เช่น อุบัติเหตุทางการจราจร หรือตกจากที่สูง

4)    ภาวะข้อเสื่อมจากภาระหน้าที่ที่กระดูกคอต้องแบกศีรษะตลอด ข้อต่อกระดูกคอย่อมเสื่อมสภาพไปตามสังขาร และความสมบุกสมบันในการใช้งาน การเสื่อมเกิดขึ้นได้ทั้งข้อต่อทางด้านหลังและหมอนรองกระดูกคอทางด้านหน้า การเปลี่ยนแปลงของข้อเสื่อมที่พบได้ มีกระดูกงอกที่ขอบๆ ของกระดูกคอซึ่งอาจไปกดทับถูกเส้นประสาทที่ลงไปควบคุมการทำงานของแขน (ทำให้มีอาการปวดและชาลงไปแขนด้วย) หรือจะมีการทรุดตัวลงของหมอนรองกระดูกคอ

5)       ข้ออักเสบ เช่น โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์

6)       กลุ่มอาการปวดเนื้อเยื่อต้นคอ มักจะพบได้บ่อย จะพบว่ามีจุดกดเจ็บที่ต้นคอ บ่า หรือสะบัก ส่วนใหญ่เกิดจากการใช้งานนานๆ ร่วมกับผู้ป่วยที่มีอาการเครียด

การรักษาตนเองเมื่อมีอาการปวดคอ

1)       สำหรับผู้ที่มีอาการปวดคอหรือคอแข็งอย่างเฉียบพลัน มักเกิดอาการหลังจากการเอี้ยวบิดผิดท่า หรือภายหลังการตื่นนอน (ตกหมอน) ข้อแนะนำมีดังนี้ คือ

ก.       พยายามนอนราบพักผ่อน เพราะจะทำให้คอไม่ต้องแบกน้ำหนักของศีรษะ

ข.       กินยาแก้ปวดพาราเซตามอล ขนาด 500 มิลลิกรัม 1-2 เม็ด

ค.       ประคบด้วยของอุ่น จะทำให้กล้ามเนื้อที่หดเกร็งคลายตัวได้

ง.        การดัดยึดกระดูกด้วยตนเอง ค่อยๆ ออกแรงดัดกระดูกคอในท่าก้ม ท่าบิดศีรษะไปในทิศทางที่หันไม่ได้ ทำเป็นจังหวะช้าๆ จนรู้สึกเจ็บเสียวเล็กน้อย แล้วค้างไว้ 10-20 นาที ทำซ้ำ 5-10 ครั้ง

จ.       การใส่ปลอกคอ ช่วยให้อาการปวดคอสบายขึ้น

ฉ.       การนวดเบาด้วยยาทาภายนอก จะช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวเร็วขึ้น

ปกติอาการปวดคอมักจะหายภายใน 2-3 วัน ถ้าอาการรุนแรงขึ้นหรือยังไม่หายสนิท ให้รีบปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเรื่องโรคกระดูกต่อไป

2)       ผู้ที่ปวดคอเรื้อรัง

                                มักจะพบบ่อยในผู้สูงอายุหรือผู้ที่ทำงานใช้ศีรษะก้มอยู่นานๆ หรือก้มๆ เงยๆ บ่อยๆ ควรจะต้องได้รับการตรวจร่างกาย และตรวจเอกซเรย์กระดูกคอ ซึ่งแพทย์จะให้การรักษาในเบื้องต้นด้วยยา, การออกกำลังกายกล้ามเนื้อรอบคอ, และอาจต้องทำกายภาพบำบัดร่วมด้วย

การรักษาด้วยการผ่าตัด

แพทย์จะใช้วิธีผ่าตัดกระดูกคอในรายที่กระดูกคอได้รับภยันตรายจากอุบัติเหตุรุนแรง ซึ่งทำให้กระดูกคอหัก หรือเคลื่อนที่ ซึ่งอาจจะมีการกดทับไขประสาทหรือเส้นประสาทร่วมด้วย ส่วนในรายที่เป็นโรคกระดูกคอเสื่อม แพทย์จะแนะนำการรักษาด้วยการผ่าตัด ถ้าการรักษาด้วยยาและกายภาพบำบัดระยะหนึ่งแล้วไม่ได้ผล หรืออาจจะมีอาการของกระดูกคอกดทับเส้นประสาทจนทำให้การใช้งานของแขนหรือมือมีปัญหา

การปฏิบัติตนเพื่อป้องกันการปวดคอ

1)       ระวังอิริยาบถขณะทำงานอย่าทำให้คอมีการก้มนานเกินไป (ควรเปลี่ยนอิริยาบถสัก 2-3 นาที ทุก 30 นาที) หรือก้มเงยคอมากๆ ก็ไม่ดี

2)       การนั่งทำงานหรือขับรถนานๆ ควรเลือกเก้าอี้ที่มีพนักและมีที่หนุนคอ ควรพิงให้หลังและคอตั้งตรงไม่ก้มหรืองอนานๆ

3)       การพักผ่อนให้เพียงพอ ไม่ให้เกิดอาการเครียด การใช้หมอนควรหนุนที่บ่าและคอ ไม่ควรหนุนที่ท้ายทอย ซึ่งจะทำให้ลำคออยู่ในท่างอ ไม่ควรใช้หมอนสูงมาก ไม่ควรนอนคว่ำอ่านหนังสือนาน ไม่ควรนอนดูโทรทัศน์นานๆ

4)       ข้อสำคัญที่สุด ควรมีการออกกำลังกายกล้ามเนื้อรอบคอทุกๆวัน วันละ 5-10 นาที